แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติของไทยมีอยู่มากมายหลายประเภท วันนี้เราจะนำท่านไปทำความรู้จักสัก 3 ประเภท นั่นก็คืออุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และวนอุทยาน แต่ละประเภทมีลักษณะที่เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร เราไปทำความรู้จักพร้อมๆกัน
อุทยานแห่งชาติ (National park)
หมายถึงพื้นที่ของรัฐซึ่งเป็นพื้นที่ๆมีลักษณะเด่นเฉพาะตัว เป็นพื้นที่ธรรมชาติดั้งเดิม ไม่เคยถูกรบกวนจากมนุษย์ อยู่ห่างไกลชุมชน ประกอบไปด้วยป่าไม้ ภูเขาสลับซับซ้อน มีความงามวิจิตรพิสดารตามธรรมชาติ มีเนื้อที่กว้างใหญ่นับร้อยตารางกิโลเมตร เพื่อประโยชน์ในการรักษาสภาพความสมดุลตามธรรมชาติ ใช้เป็นที่ศึกษาหาความรู้ทางธรรมชาติวิทยา และเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจของประชาชนเป็นส่วนรวม อุทยานแห่งชาติที่ได้มาตรฐานจะต้องมีพื้นที่ไม่ต่ำกว่า 10 ตารางกิโลเมตร
ตัวอย่างอุทยานแห่งชาติในประเทศไทยได้แก่ เขาใหญ่ ดอยอินทนนท์ ภูกระดึง ฯลฯ มีจำนวนทั้งสิ้น 140 แห่งทั่วประเทศ แบ่งเป็นอุทยานแห่งชาติทางบก 116 แห่ง และทางทะเลอีก 24 แห่ง
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า (wildlife sanctaury)
หมายถึงพื้นที่ๆกำหนดโดยพระราชกฤษฎีกาและประกาศในราชกิจจานุเบกษาให้เป็นพื้นที่คุ้มครองตามตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่าแห่งชาติ เพื่อให้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าโดยปลอดภัย เป็นการรักษาไว้ซึ่งพันธุ์สัตว์ป่าและขยายจำนวนสัตว์ป่าให้มีจำนวนเพิ่มมากขึ้น
จะเห็นว่าโดยวัตถุประสงค์แล้วเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าไม่ได้จัดตั้งขึ้นมาเพื่อประโยชน์ทางการท่องเที่ยว แต่ก็จะเปิดโอกาสให้ประชาชนทั่วไปเข้าไปศึกษาหาความรู้หรือชมธรรมชาติตามพื้นที่ๆกำหนดได้ แต่จะมีกฏระเบียบที่เข้มงวดมาก
ตัวอย่างเขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าได้แก่ห้วยขาแข้ง ทุ่งใหญ่นเรศวร ภูเขียว ฯลฯ ปัจจุบันมีจำนวนทั้งสิ้น 55 แห่งทั่วประเทศ
วนอุทยาน (Forest park)
หมายถึงสถานที่ในป่าที่มีทิวทัศน์สวยงาม มีจุดเด่นตามธรรมชาติเช่น มีน้ำตก หน้าผา มีหมู่ไม้ที่สวยงาม มีธรรมชาติที่เหมาะสำหรับเพื่อการพักผ่อนหย่อนใจ มีเนื้อที่ขนาดเล็กไม่กว้างใหญ่เหมือนอุทยานแห่งชาติ อาจสร้างเติมเสริมแต่งได้โดยไม่ทำให้ธรรมชาติต้องเสียไป เช่นทำถนน ทางเดินเท้า ติดชื่อพันธุ์ไม้ บริการความสะดวกต่างๆแก่นักท่องเที่ยวตามสมควร
ปัจจุบันประเทศไทยมีวนอุทยานจำนวนทั้งสิ้น 69 แห่ง ตัวอย่างของวนอุทยานได้แก่ แพะเมืองผี ภูชี้ฟ้า ฯลฯ
เอกสารอ้างอิง ; คู่มือสำหรับการสอนและฝึกอบรมการอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม ของคณะวนศาสตร์ โดย
ดร. นิวัติ เรืองพานิช และข้อมูลบางส่วนจากส่วนอุทยานแห่งชาติ กรมป่าไม้ (จากเวบไซต์ www.forest.go.th)
