ก่อนที่จะทำความรู้จักกับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ ขออนุญาตแนะนำให้ท่านได้รู้จักกับศัพท์ที่มีความสำคัญ และถือได้ว่าเป็นพื้นฐานของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ไว้สักสองคำดังนี้
1) นิเวศวิทยา (Ecology) ; หมายถึงการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยแวดล้อมที่มีชีวิตและไม่ มีชีวิตในธรรมชาติ ปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่มีชีวิตได้แก่มนุษย์ สัตว์ พืช และสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กได้แก่จุลินทรีย์ชนิดต่างๆ ส่วนปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่ไม่มีชีวิตได้แก่ปัจจัยที่เกี่ยวกับสภาพภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ปัจจัยที่เกี่ยวกับดิน ไฟป่า และพลังงานต่างๆ การศึกษาความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยแวดล้อมจะศึกษาถึงการไหลเวียนของสสารและพลังงาน การถ่ายทอดพลังงานในรูปของการกินกันเป็นทอดๆตามห่วงโซ่อาหาร(Food chain) และสายใยอาหาร(Food web) ซึ่งทางทีมงานจะได้นำเสนอรายละเอียดในส่วนของระบบนิเวศน์(Ecosystem) ในโอกาสต่อไป
2) นิเวศวิทยาป่าไม้ (Forest ecology) ; เป็นการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างป่าไม้กับปัจจัยแวดล้อมต่างๆทั้งที่ มีและไม่มีชีวิต
หลังจากที่ได้ศึกษาศัพท์ที่เกี่ยวข้องและเป็นพื้นฐานของการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์แล้ว ต่อไปเราก็จะมาทำความรู้จักกับการท่องเที่ยวประเภทดังกล่าวกันว่ามีลักษณะเป็นอย่างไรและมีกิจกรรมอะไรบ้าง
การท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์ หรือการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ตรงกับภาษาอังกฤษว่า Ecotourism หมายถึง การท่องเที่ยวรูปแบบหนึ่งซึ่งเกี่ยวข้องกับการเดินทางไปยังแหล่งธรรมชาติและแหล่งวัฒนธรรมอย่างมีความรับผิดชอบ โดยไม่ก่อให้เกิดการรบกวนหรือทำความเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม แต่มีวัตถุประสงค์อย่างมุ่งมั่นเพื่อชื่นชม ศึกษา เรียนรู้และเพลิดเพลินไปกับทัศนียภาพ พืชพรรณและสัตว์ป่า ตลอดจนลักษณะทางวัฒนธรรมที่ปรากฏในแหล่งธรรมชาตินั้น อีกทั้งยังช่วยสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจที่ส่งผลให้การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเกิดประโยชน์ต่อชุมชนท้องถิ่นด้วย
จะเห็นว่ากิจกรรมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์จะต้องมีกระบวนการเรียนรู้ (Learning) และการให้การศึกษา (Education) เกี่ยวกับระบบนิเวศน์และสิ่งแวดล้อมของแหล่งท่องเที่ยวเพื่อเพิ่มพูนความรู้ ความประทับใจ และประสบการณ์จากกิจกรรมดังกล่าวด้วย
กิจกรรมที่สอดคล้องกับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์
ศูนย์วิจัยป่าไม้(2538)ได้แบ่งกลุ่มกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ออกเป็น 3 กลุ่มด้วยกันคือ
